گوهر شناسی، گوهر تراشی و صنایع دستی مبتنی بر سنگ
گوهر شناسی، گوهر تراشی و صنایع دستی مبتنی بر سنگ

گارنت (بیجاده) گوهر باستان شناسی

بلورهای سبز رنگ گارنت

ویژگیهای یک گوهر

زیبایی یک گوهر برآمده از سختی، دوام، درخشندگی، جلاء و رنگ آن است که همه این موارد در نمونه‌های تراش نخورده نمایان و برجسته نمی‌باشند. گوهرها پس از برش و تراش ارزش واقعی خود را پیدا می‌نمایند. یکی از گوهرهای باارزش خانواده بیجاده (گارنت)، دمانتوئید سبزرنگ صوغان است این گوهر کمیاب و باارزش تنها در نقاط معدودی از جهان یافت می‌شود.

کانی‌های گوهری رنگین مورد توجه

از میان کانی‌های گوهری رنگین سه دسته کانی یاقوت، اسپینل و گارنت بیش از همه به‌عنوان گوهر موردتوجه می‌باشند. در بین پژوهشگران ایرانی معاصر و متأخر، بر سر نام دقیق کانی و گوهری که بدان لعل اطلاق می‌شده، اختلاف زیادی بوده است. گروهی آن را یاقوت، دسته‌ای دیگر جزء کانی‌های گروه گارنت و گروهی جزء اسپینل آن را طبقه‌بندی نموده‌اند. اما ویژگی‌هایی که در کتاب‌های تاریخی برای لعل برشمرده شده، این انگاره را تقویت می‌کند که لعل همان کانی اسپینل و گارنت همان بیجاده است.

ویژگیهای گارنت

ازلحاظ تاریخی گارنتها از دسته مهم‌ترین گوهرهای باستانی هستند. یکی از ۱۲ گوهر زره باستانی کاهن بزرگ گارنت است. گارنت دارای سختی مناسب و درخشندگی فوق‌العاده است. گارنت یک گوهر رنگین با تنوع رنگ فراوان است. در خانواده گارنت تنها نوع شفاف بی‌رنگ و رنگ آبی آن تاکنون دیده نشده است. واژه گارنت مشتق از Granatum لاتین است که به لحاظ شباهت کانی‌های این خانواده به دانه‌های انار بدین نام مشهور شده است. ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﮔﺎﺭﻧﺖ شامل مجموعه‌ای ﺍﺯ کانی‌های ﺳﯿﻠﯿﮑﺎﺗﯽ جزیره ای است ﮐﻪ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﺧﻮﺍﺹ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و شیمیایی ﻣﺸﺘﺮﮎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ بلوری گارنت عناصر ﺁﻟﻮﻣﯿﻨﯿﻮﻡ، ﮐﻠﺴﯿﻢ، منیزیم، ﺁﻫﻦ، کرومیوم، ﻣﻨﮕﻨﺰ، وانادیوم ﻭ ﺗﯿﺘﺎﻧﯿﻮﻡ مشارکت دارند. ۱۷ گونه گارنت در بازار گوهرها تاکنون معرفی و شناخته‌شده است. مهم‌ترین و ارزشمندترین گوهرهای خانواده گارنت اووارویت، دمانتوئید و تساوریت می باشند.

نام های تاریخی گارنت

نام های تاریخی گارنت عبارتند از: بیجاده، بیجاد، بجاده، بیجادق، بیجاذه، بیجاذق، رواق و رواک، رواک در لغت یعنی صاف شده و بدون تیرگی، در کتاب های الجماهر، عرایس الجوهر و الاحجار از بیجاده بعنوان احجار کریمه یاد می‌شود و الگ نیز بدان گفته می شده است.

وجه تمایز بیجاده (گارنت) از لعل و یاقوت

قبل از کشف لعل، کانیهای خانواده گارنت از جمله گوهر های گران قیمت بوده اند. بیجاده را از زمانهای گذشته جزء اشباه یاقوت می دانستند. بیجاده گوهری است که مانند کهربا کاه را جذب می کند و خاصیت مغناطیسی دارد و این خاصیت یک وجه تمایز گارنت از لعل و یاقوت است. وجه تمایز بیجاده (گارنت) از لعل و یاقوت در این است که یاقوت در آتش طاقت دارد و حرارت بر او اثر ندارد و بالعکس بیجاده در برابر آتش صبر ندارد و خورد خواهد شد. بیجاده در اثر مالش مو و کاه را جذب کند و از یاقوت سبک تر و سختی کمتر دارد. لعل به مرقشیای ذهبی جلا می گیرد و بیجاده چنین خاصیتی ندارد.

گارنت از دیدگاه کانی شناسی

فرمول عمومی کانیهای گروه گارنت A3B2(SiO4)3 می باشد. گارنت نام یک خانواده و شامل دو گروه پیرالسپیت (شامل کانی‌های پیروپ، آلماندین و اسپسارتیت) و اوگراندیت (شامل کانی‌های اووارویت، گروسلاریت و آندرادیت) است. جایگاه A در این سیلیکات منفرد را عناصری مانند کلسیم، منیزیم، منگنز و آهن دو ظرفیتی اشغال می نماید و جایگاه B را عناصر سه ظرفیتی مانند آلومینیوم، کرومیوم، وانادیوم و آهن پر می نماید. این تنوع در استفاده از عناصر مختلف در ترکیب سیلیکاتی گارنت باعث شده تا این گوهر از رنگهای متنوعی برخوردار شود. اندازه و وزن، سختی بالا، سیستم تبلور مکعبی، زیبایی، شفافیت، تنوع در رنگ و قابلیت انواع تراش باعث شده است تا در دسته بندی سنگهای قیمتی تا نیمه قیمتی جای داده شود. بعضی از انواع کمیاب و خوشرنگ خانواده گارنت مانند تساوریت، اواروویت و هسونیت بسیار قیمتی می باشند. ارزش گارنت های گران قیمت تحت تاثیر فاکتورهای متعدد مانند رنگ مد روز، شفافیت، کمیابی و نایابی، جلاء و درخشندگی و نوع برش است. سختی گوهر های خانواده گارنت بین ۶٫۵ تا ۷٫۵ در مقیاس موهس و سیستم تبلور آن ایزومتری، مکعبی است. وزن مخصوص گروه گارنت بین ۳٫۵ تا ۴٫۳ و اندیس رفرکتیو آن بین ۱٫۷۸۰ تا ۱٫۸۸۹ است.

ساختار بلورین و بنیادین گارنت

ساختار بلورین و بنیان همانند کانی‌های مختلف در خانواده گارنت سبب شده تا جانشینی میان عناصر در این خانواده شبیه به ساختار کانیهای محلول‌های جامد به هر نسبتی با یکدیگر مخلوط شوند و هیچ‌گاه یک کانی خالص در این خانواده دیده نشود. به‌طور مثال در سری اوگراندیت دو گونه محلول جامد دیده می‌شود. گونه اول، گونه محلول جامد اووارویت – گروسلاریت است که به‌طور وسیعی گسترش دارد. گارنت سبز تساوریت که با دمانتوئید و اووارویت اغلب اشتباه می‌شود حاصل محلول جامد اووارویت – گروسلاریت است. دمانتوئید یک محلول جامد اووارویت – آندرادیت است که به‌طور محدودی گسترش پیدا می‌کند. شباهت‌های فراوان ظاهری میان کانی‌های خانواده گارنت حاصل خواص فیزیکی و شیمیایی متنوع این خانواده است و در نتیجه اختلاط گسترده، ساختار محلول‌های جامد تفاوت ها ظاهر می‌شود. اووارویت، گارنت سبز کروم دار در سری اوگراندیت و دمانتوئید در گروه آندرادیت جای دارد و تساوریت، هسونیت و گروسلاریت در گروه گروسلار تقسیم‌بندی می‌شوند. میان دو گروه پیرالسپیت و اوگراندیت خانواده گارنت تاثیر گسترده اختلاط محلول جامد نیز دیده می‌شود. یکی از خصوصیات منحصر بفرد گارنت این است

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.